Historia

Historia

W VI wieku p.n.e. wódz Sinhala tworzy państwo syngaleskie ze stolicą w Anurathapura jej świetność przypada na IV wieku p.n.e. do X wieku n.e. i trwa przez 1400 lat. Należy do najwspanialszych miast z największymi na świecie ceglanymi stupami. Są one sakralnymi budowlami buddyjskimi w formie kopca. Wywodzą się z Indii pełniącą funkcję relikwiarza reprezentują materialną doskonałość oświecenia. W tym czasie powstaje znakomity system irygacyjny złożony ze zbiorników wodnych i śluz, przyczynia się on do dynamicznego rozwoju kraju. Z rozkazu Indyjskiego imperatora Asioki buddyjska mniszka Sagamitta przywozi na Sri Lankę sadzonkę drzewa Bodi (Ficus religiosa) pod którym 2500 lat temu Budda doznał oświecenia. Święte drzewo jest jednym z najważniejszych miejsc pielgrzymek wyznawców buddyzmu na wyspie.

W miejscowości Mihintale w III wieku p.n.e. król Lankijski Devanampija Tissa polując na jelenie w rozległych lasach spotyka mnicha Mahindę. Po długiej i niezwykle owocnej rozmowie król wprowadza buddyzm jako oficjalną religię na wyspie, tworzy pierwszy rezerwat pierwowzór dzisiejszych parków narodowych, zakazuje zabijanie zwierząt. W tym czasie w Rzymie organizowane są igrzyska gladiatorów, Japończycy doskonalą uprawę ryżu a Chińczycy rozpoczynają budowę wielkiego muru. Trzy stulecia przed narodzinami Chrystusa krwawy cesarz Asioka doznaje wewnętrznej duchowej przemiany z tyrana staje się piewcą buddyzmu doświadcza skruchy wybiera życie bez przemocy rozszerza wpływy buddyzmu w całej Azji w szczególności na Sri Lance.

Czas świetności Anutadhapury to czas budowy via Appia pierwszej drogi starożytnego Rzymu, tworzenie niezwykłej konstrukcji amfiteatrów w Grecji wprowadzenie podatku od wyzwolenia niewolnika w Rzymie i podbój północno-zachodnich Indii przez Aleksandra Wielkiego.

Położona na rozległych terenach Anuradhapura była trudna do obrony i ostatecznie została podbita przez Ćulów. Indyjską dynastię pochodzenia tamilskiego i straciła swoje znaczenie.

Stolica została przeniesiona do Polonnaruwa w XI wieku n.e. Przez dwa stulecia była we władaniu wspaniałych władców Vijabahu, który zarządził przeniesienie stolicy i Pakarambahu I który przeprowadził wiele reform ekonomicznych, zunifikował buddyzm stworzył miasto wkomponowane w krajobraz. Otoczył je potrójnym murem na jego polecenie wybudowano olbrzymie sztuczne jezioro zasilane wodami najdłuższej rzeki Mahawelli, system irygacyjny magazynujący wodę w porze suchej. Za jego panowania rozkwitał handel i rolnictwo rosła potęga kraju.

Jego następcą był król Nissankamalla, wznosił wspaniałe budowle pałace i świątynie pragnąc dorównać rozmachem swojemu poprzednikowi jednak doprowadził kraj do bankructwa, zmniejszając znacząco podatki. Państwo powoli chyliło się ku upadkowi a napady Tamilów zakończyły okres świetności w XII w. Polonnaruwa została porzucona.

W XIII w. powstaje Jaffnapatanam ze stolicą w Nallur Pierwsze państwo tamilskie z własnym językiem, stolicą i armią.

Kandy położone 500 metrów n.p.m. otoczone górami i korytem rzeki Mahavelli w XV w staje się stolicą.

Wielokrotnie atakowane nie ulega najeźdźcom i długo odpiera ataki wroga. Angielskie oddziały wielokrotnie przedzierały się przez dżunglę z beczkami pełnymi whisky. Planowali świętować zwycięstwo zdobycia stolicy, jednak plan stał się niemożliwy do realizacji. Bezlitosne komary, olbrzymie pijawki, dzikie słonie i drapieżne lamparty nie pozwalają zdobyć Kandy, straty są ogromne. Armia Lankijska strzeże wejścia do miasta.

Anglicy zawracają. Mieszkańcy wdzięczni za ocalenie licznie przybywają do Świątyni Zęba Buddy zwanej Sri Dalada Maligawa, która do dnia dzisiejszego najczęściej odwiedzaną świątynią na Sri Lance.

Kandy nigdy nie dorównało w swej świetności Anuradhapurze czy Polonnaruwa . Jest ostoją buddyzmu najważniejszym miejscem dla Lankijczyków.

Od 1982 roku stolicą Sri Lanki jest Sri Dźajawardanapura Kotte znajduje się na południowych przedmieściach Kolombo. Na osuszonych rozległych bagnach utworzono jezioro a na wyspie wybudowano imponujące budynki parlamentu.

anurada


hihistoria12

Mieszkańcy

Wyspę zamieszkuje przez 21 mln mieszkańców, średnia długość życia wynosi 72 lata dla mężczyzn i 76 lat dla kobiet. Syngalezi stanowią 80% przybyli z północnych Indii w VI wieku p.n.e. Początkowo osiedlali się na terenach żyznych dolin, kiedy opanowali sztukę nawadniania i budowę zbiorników wodnych przenieśli się w głąb kraju.

Jak głosi legenda Syngalezi zrodzili się ze związku księżniczki i niezwykłej urody lwa, który został umieszczony na fladze Sri Lanki ale już od XV wieku znajdował się na chorągwi państwowej. Symbolizuje on dążenie do pokoju. Liście to cnoty buddyzmu, miecz jest symbolem niepodległości, rękojeść to cztery żywioły, sierść na głowie lwa to mądrość i medytacja, broda czystość słów, nos inteligencja, przednie łapy praworządne bogacenie się. Kolor pomarańczowy oznacza Tamilów, zielony Muzułmanów a żółty mniejszości etniczne.

Drugą grupą pod względem liczebności są Tamilowie stanowią 9,4% przybyli z południowych Indii. Dzielą się na Tamilów lankijskich oraz Tamilów plantacyjnych, którzy pojawili się w okresie kolonialnym. Maurowie 8% populacji wywodzą się od arabskich handlarzy wyznają islam, zajmują się głównie handlem. Do mniejszości zaliczani są Weddowie określani mianem ,,ludzie lasu” Zamieszkują obszary górskie południowo-wschodniej części wyspy. Zajmują się zbieractwem, łowiectwem i uprawą. Bergerowie są potomkami Holendrów, Portugalczyków i Anglików, którzy się tu osiedlili. Cyganie przybyli na wyspę z Indii zajmują się tresurą małp, węży i wróżbami.

mieszkańcy2

20141206_161837

Kolonializm

W XIII w. na wyspę przybywają Arabowie zajmują się handlem przyprawami, który przynosi im duże zyski. W 1505 roku do miasta Galle przypływają Portugalczycy widząc wielkie możliwości zdobycia fortuny szybko obejmują władzę. Pierwsi katoliccy księża pojawiają się w 1518 roku. W Kolombo starają się rozpowszechnić nową religię, wznoszą kościoły czerpiąc fundusze ze świątyń buddyjskich i hinduistycznych. Zdobywają przychylność lankijskich władców i ciekawe spojrzenia mieszkańców. Portugalczycy budują port w Kolombo i rozpoczynają działalność handlową silnie rywalizując z muzułmanami. Wspomagają militarnie zwierzchnika regionu Kotte, który przyjmuje chrzest i przekazuje ziemie we władanie królowi portugalskiemu czyniąc władcami Portugalczyków.

W 1638 roku następuje dominacja Holendrów, którzy podejmują działania misyjne na dużą skalę. Król Rajasinghe II zawiera sojusz w zamian za monopol w handlu i otrzymuje pomoc w walce z nieprzyjcielem. Portugalczycy są wypierani przez wojska holenderskie. W 1796 roku Brytyjczycy bez trudu dokonują podboju Cejlonu. Na mocy traktatu z Amiens z 1802 roku wyspa staje się częścią Imperium Brytyjskiego. Tytuł monarchy Brytyjskiego Cejlonu otrzymuje George III a monarchia Syngaleska po 2300 latach przestaje istnieć. Następuje rozkwit ekonomiczny, zakładane są plantacje kawy, herbaty, palmy kokosowej i kauczuku. Rozpoczyna budowa dróg, mostów i linii kolejowych.

kolonializm

Niepodległosć i Tamilskie Tygrysy

W 1948 roku Cejlon uzyskał niepodległość rząd przyjmuje uchwałę pozbawiającą Tamili praw obywatelskich za oficjalna religię uznaje się buddyzm. Tamilowie nie są przyjmowani na wyższe uczelnie premierem zostaje Senanayake. Rząd zatwierdza system demokracji parlamentarnej jednak następuje załamanie gospodarcze i utrata zaufania do władzy.

W 1955 do władzy dochodzi Solomon Bandaranaike i Partia Wolności. Cejlon przystępuje do ONZ. Rozpoczyna się nacjonalizacja najważniejszych gałęzi przemysłu. Po śmierci Solomona Bandaranaike zastrzelonego przez buddyjskiego mnicha premierem trzykrotnie zostaje jego żona Sirimavo Bandaranaike. Pierwsza kobieta premier na świecie, zwana płaczącą wdową. Prowadzi agresywną politykę niszczącą hinduską i chrześcijańską mniejszość. W 1956 język syngaleski staje się językiem urzędowym. Tamilowie domagają się równouprawnienia a następnie własnego niepodległego państwa Ilam. W 1972 roku dokonuje się spektakularna reforma konstytucji. Nazwa Cejlon zmienia się na Demokratyczno-Socjalistyczną Republikę Sri Lanki. System komunistyczny ustanawia dobre relacje z Chinami i ZSRR.

W 1976 powstaje militarna organizacja Tygrysy Wyzwolenia Tamilskiego Ilamu pod przywództwem Velupillai Prabhakarana. Rodziny Tamilskie emigrują do Australii, Kanady, USA wspomagając finansowo organizację, która czerpie zyski również z przemytu narkotyków. Rozpoczyna się trwająca 26 lat wojna domowa przeprowadzane są akcje terrorystyczne i ataki bombowe. Do armii wcielane są dzieci i kobiety samobójczynie zwane ptakami wolności. Wdzięczne za brak podziałów kastowych traktowane na równi z mężczyznami, mogą się kształcić, zdobywają kierownicze stanowiska. Takich przywilejów nie mogły posiadać w przeszłości. W 2003 kobiety stanowią 50% armii. 17 maja 2009 roku zdziesiątkowane pozbawione przywódcy Tamilskie Tygrysy składają broń a poprzedni prezydent Mahinda Rajapaksa ogłasza zakończenie trwającej ponad ćwierć wieku wojny, która pochłonęła ponad 60 tysięcy ofiar. Armia Generała Saratha Fonseki ostatecznie rozbija Tamilskie Tygrysy i odnosi zwycięstwo. W 2009 roku Sarath Fonseka składa dymisję aby móc startować w wyborach prezydenckich, zdobywa 40,2% głosów poparcia. Ze względu na mocną krytykę rządu i tezę o sfałszowaniu wyborów zostaje oskarżony o planowany zamach stanu oraz ujawnienie informacji wojskowych i skazany na trzy lata więzienia.

chłopiectamilkimieszkańcy3

Ustrój

Sri Lanka jest republiką na czele państwa stoi prezydent wybierany co sześć lat w wyborach powszechnych o szerokich uprawnieniach wykonawczych.

Władzę ustawodawczą sprawuje jednoizbowy parlament o sześcioletniej kadencji. Władza wykonawcza należy do prezydenta i rządu. Prezydent może rozpisać wcześniejsze wybory. Wybierany jest na maksymalnie dwie 6-letnie kadencje. W parlamencie zasiada 225 deputowanych wybieranych w wyborach powszechnych. Premier i ministrowie wybierani są wśród parlamentarzystów. 8 stycznia 2015 roku miały miejsce wcześniejsze wybory, prezydentem został 63 letni Maihripala Sirisena pokonując Mahindę Rajapaksa przewagą 51,28%

Flaga buddyjska powstała w 1885 roku. Henry Steel Olcott sprawca odrodzenia buddyzmu na Cejlonie zaproponował aby jej rozmiar był taki sam jak flagi narodowej. Pionowe pasy symbolizują aurę promieniującą od Buddy. Żółty-droga środka, niebieski-współczucie, czerwony-błogosławieństwo, biel-czystość nauk, pomarańczowy-mądrość nauk, szósty kolor uniwersalizmu nie jest widoczny. Pasy poziome to współistnienie wszystkich ras a pionowe pokój.

Tsunami

Podwodne trzęsienie ziemi miało miejsce 30 kilometrów pod dnem Oceanu Indyjskiego w pobliżu wyspy Sumatra w dniu 26 grudnia 2004 roku.

Wywołana fala tsunami sięgała 15 metrów. Uderzyła o wybrzeże o godzinie 9.20 rano. Liczba ofiar wyniosła około 40 tys. Fala wdarła się 1 km w głąb lądu. Na Sri Lankę dotarła po trzech godzinach od momentu wstrząsu. Wielu mieszkańców wyszło na plażę aby przyjrzeć się temu zjawisku. Doszło do największej katastrofy kolejowej. Express relacji Kolombo-Galle został porwany wraz z torami, zginęło 1300 osób. W parku Yala życie straciło kilkunastu turystów z wielu stron świata. Uratowały się zwierzęta, które wcześniej  wyczuły zagrożenie. Po tej tragedii stworzono system wczesnego ostrzegania.

Polacy na Sri Lance

Andrzej Cierpka (1905-1982) urodzony w Dębnicy. Misjonarz przez wiele lat mieszkał w Talupaadu gdzie znajduje się jego pomnik wyraz wdzięczności mieszkańców. Pracował w 6 placówkach misyjnych wśród Tamili m.in. w Point Pedro i Jaffnie. Budował szkoły, drogi, mosty, studnie, boiska, osiedle mieszkaniowe, boiska, parafie i kościół. Wystarał się o założenie prądu w tamilskich wioskach. Za pomocą kokosowej różdżki poszukiwał wody i nakazywał budowę studni. W wieku 71 lat zaczął uprawiać jogę, jadał tylko warzywa, ryby i owoce, chadzał na polowania i jeździł motorem, zajmował się pszczelarstwem, pił tylko wodę. Zmarł w Jaffnie w 1982 roku.

Stanisław Ignacy Witkiewicz  ( 1885-1939) w 1914 roku po samobójczej śmierci narzeczonej Jadwigi Janczewskiej podejmuje decyzję o dalekiej wyprawie, czuje się winny popada w depresję. Jego przyjaciel Bronisław Malinowski namawia go na podróż do Australii, Nowej Gwineii i Cejlon. Witkacy ma dokumentować kolejne etapy podróży. Po kilkudniowym pobycie w  Kolombo Witkacy odwiedza Świątynię w Kandy, jaskinie z posągami Buddy w Dambulli i Anuradhapurę. Jest pod silnym wrażeniem mocnych barw natury, tropikalnego upału, zaskakującej odmienności. Liczne konflikty z Malinowskim skłaniają go do powrotu do kraju. Powstają obrazy palmy na tle zachodzącego słońca. Podróż jest inspiracją do napisania utworu ,,Panna Tutli Putli”. Przez kilka sezonów komedia muzyczna była wystawiana w warszawskim teatrze Buffo.

Władysław Michał Zaleski (1852-1939) arcybiskup, delegat apostolski do Indii, podróżnik, przyrodnik. Po ukończeniu Warszawskiego Seminarium Duchownego i Akademii Duchowej w Rzymie gdzie zdobył święcenia w 1885 roku wyjechał do Indii Wschodnich. Powrócił do Rzymu gdzie otrzymał nominacje na delegata apostolskiego. W 1890 po raz drugi został wysłany do Indii jako kosultor Kongregacji Rozkrzewiania Wiary. Na Cejlonie Zaleski rezydował w Kandy. Założył Centralne Seminarium Duchowne dla Indii, zainicjował powstanie wielu niższych seminariów wyświęcił kilku biskupów i miejscowych księży. Nazywano go Apostołem Indii. W 1937 roku został uhonorowany nadaniem jednej z dzielnic miasta Kolombo nazwy Zaleski Town.  W Azji pracował ponad 30 lat. Zmarł w Rzymie jego życzenie pochówku na Cejlonie spełniono w 1956 roku. Opublikował kilka książek w tym ,,Historia Cejlonu” z 1913 roku pod pseudonimem Pierre Courtenay.

Poprzez dalsze korzystanie z serwisu zgadzasz się na korzystanie z plików cookie sprawdź

The cookie settings on this website are set to "allow cookies" to give you the best browsing experience possible. If you continue to use this website without changing your cookie settings or you click "Accept" below then you are consenting to this.

Close